Svet virusa


Iako poseduju genetički nasledni materijal, o virusima se obično ne govori kao o živim organizmima. Virusi nisu sposobni da rastu, da sintetišu svoje proteine niti da obavljaju metaboličke procese.
Virusi su acelularni (nisu dostigli nivo ćelijske građe) ultramikroskopski (izuzetno malih dimenzija) organizmi nesposobni da se razmnožavaju van ćelije domaćina. Izvan ćelije domaćina oni ne pokazuju osobine živih bića. Zrela virusna čestica sposobna da inficira ćeliju domaćina naziva se virion i tek ulaskom u ćeliju on postaje aktivan i smatra se virusom. Virus u ćeliji preuzima kontrolu nad molekularnim aparatom domaćina i koristi ga za sopstveno razmnožavanje. Ćelija domaćina tada stvara delove virusa, a ne materije koje su njoj potrebne za normalan rad. To u domaćinu dovodi do patološkog stanja (pojava bolesti), pa se virusi smatraju parazitima.
Prisustvo nukleinske kiseline i sposobnost da se ona menja (mutira) omogućava virusima da se prilagođavaju promenama u spoljašnoj sredini. Sa druge strane, virusi nemaju ćelijsku građu niti sposobnost obavljanja metabolizma i mogu se razmnožavati samo unutar žive ćelije.Odsutnost ćelijske građe kod virusa je vrlo važna, jer upravo zbog nje ni jedna virusna infekcija ne može se lečiti antibioticima!

Replikacioni ciklus virusa

Replikacioni ciklus virusa


Virusi su najčešće građeni od samo dve komponente: nukleinske kiseline i proteina (kapsida) koji zajedno grade nukleokapsid. Samo neki virusi sadrže i dodatni omotač izgrađen od lipida (poreklom od membrane ćelije domaćina) i glikoproteina. Nukleinska kiselina je DNK ili RNK i ona čini skup svih gena jednog virusa.Virus može imati jednu od nukleinskih kiselina u svom genetskom sastavu i one mogu biti jednolančane (jedan lanac nukleinske kiseline unutar virusa) i dvolančane (dva lanca nukleinske kiseline unutar virusa).
Dezoksiribonukleinska kiselina ili DNK je nukleinska kiselina koja sadrži uputstva za razvoj i funkcionisanje organizama. U izgradnji molekula ribonukleinske kiseline ili RNK učestvuju pentozni šećer riboza, purinske baze adenin i guanin i pirimidinske baze, citozin i uracil, koji je karakterističan za ribonukribonukleinske kiseline. RNK su jednolančani molekuli koji nastaju tako što se nukleotidi povezuju fosfodiestarskim vezama. Priroda ovih veza je ista kao kod DNK, samo što umesto dezoksiriboze učestvuje riboza.
Kapsid je omotač virusa , izgrađen od proteina, koji obavija nukleinsku kiselinu. Sastoji se od jednakih proteinskih jedinica – kapsomera. Kapsid ima višestruku ulogu. On štiti nukleinsku kiselinu od razarajućeg dajstva enzima ćelije domaćina i omogućava prenošenje nukleinske kiseline od jedne do druge ćelije domaćina. Reaktivne grupe u kapsidu omogućavaju virusu da se veže za receptore (osetljiva mesta) na ćeliji domaćina. Takođe, pojedini virusi mogu sadržati i enzime koji im omogućuju da napadnu ćeliju domaćina, kao i enzime za razmnožavanje u toj istoj ćeliji.
Virusi se klasifikuju u zavisnosti od toga koju nukleinsku kiselinu sadrže. Prema nukleinskoj kiselini koju sadrže, dele se na DNK i RNK viruse. RNK virusi se razmnožavaju u citoplazmi ćelije domaćina, dok se DNK virusi razmnožavaju se u jedru ćelije domaćina (uz par izuzetaka).
Virusi pokazuju specifičnost u prepoznavanju i vezivanju za receptore na ćeliji domaćina što određuje njihovu osobinu da inficiraju određene ćelije ili organizme.Takođe, postoje i virusi koji napadaju i inficiraju bakterije i u njima parazitiraju. Takvi virusi nazivaju se bakteriofagi. Virusi se razmnožavaju na način koji je jedinstven u živom svetu – umnožavanjem. Po ulasku virusa u ćeliju domaćina, ćelija domaćin proizvodi nekoliko desetina do nekoliko stotina virusnih nukleinskih kiselina i na hiljade proteinskih kapsomera.Nakon toga se ovi delovi spajaju u veći broj virusnih čestica. Pripajanje virusa za ćeliju domaćina omogućuje kapsid virusa, pomoću kojeg virus pronalazi receptor na površini ćelije domaćina i veže se za njega. Ulazak virusa u ćeliju vrši se na različite načine, u zavisnosti od prirode samog virusa. Nakon ulaska virusa u ćeliju domaćina, vrši se dekapsidacija, odnosno virus gubi svoj kapsid. Enzimi ćelije domaćina razlažu kapsid, a virusna nukleinska kiselina se oslobađa omotača. U ovoj fazi ne može ce utvrditi prisustvo virusa u ćeliji. Virusna nukleinska kiselina podređuje metabolizam domaćina u svoju korist i ćelija domaćina obavlja replikaciju virusne nukleinske kiseline koja obezbeđuje sintezu proteina virusa. Oslobađanje viriona iz ćelije domaćina može se vršiti na razne načine. Tek kada se virion oslobodi iz ćelije domaćina on postaje virus i i može se utvrditi njegovo prisustvo u organizmu.
Virusi su neprestano prisutni u našoj svakodnevnici kao pojam stalne i veoma ozbiljne pretnje našem zdravlju. Mnoga današnja oboljenja izazvana su upravo virusima – kijavica, grip, besnilo, varičela, rubeola, mononukleoza, žuta groznica, zauške, velike boginje,dečija paraliza. Vakcine se koriste u pokretanju odbrambenih mehanizama ćelije protiv virusa i obično sadrže mrtve viruse ili virusnu nukleinsku kiselinu.Međutim, 100% sigurna zaštita protiv virusnih oboljenja ne postoji.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: